24.1 C
İstanbul
Çarşamba, 26 Mayıs 2021

Küresel şirketlerin ‘vergi oyununda’ sona gelindi

Benzer Haberler

Eralp Yalçın
Ekonomi Yazarı
Washington

Biden yönetiminin desteğiyle Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) asgari kurumlar vergisi çağırısının tekrardan küresel iktisat gündemine gelmesi ve Avrupa Birliği’nin (AB) de çağrıyı desteklemesiyle bu mevzuda bir antak kalma sağlanmasına yönelik beklentiler artıyor.

Dijital iktisat devlerinin bir tek merkez binalarının bulunmuş olduğu ülkelere vergi ödemesi toplumsal tepkilere niçin olurken, büyük teknoloji şirketlerinin para kazandıkları ülkelerde vergi yükümlülüklerini azaltmak için kullandıkları yasal boşlukların yakında kapanması planlanıyor.

Dünya genelinde kurumlar vergisi oranları 1980’den bu yana düşüş eğilimine girerken, küresel iktisat liderlerinin kurumlar vergisinde asgari bir oran belirlenmesine yönelik çağrılarını seslendirmeye başladığı görülüyor.

OECD’nin 2012’de bu yana üstünde çalmış olduğu ve 140 ülke arasındaki müzakereleri koordine etmiş olduğu küresel kurumlar vergisi düzenlemesinin, Biden yönetiminden gelen destekle küresel iktisat gündemindeki yerini tekrardan alması dikkati çekiyor.

Internasyonal antak kalma ile oluşturulacak yasal zeminle, oldukça uluslu şirketlerin karlarını, “vergi cennetlerine” kaydırmasının önüne geçilebileceği ve bu şirketlerin adil olarak vergi yükünü paylaşacağı belirtiliyor.

Fransa’daki sarı yelekliler hareketi eylemlerinde de dijital iktisat devlerinin vergilendirilmesi ve büyük firmaların vergi kaçırmalarının önlenmesi, taleplerden biri olarak öne çıkmıştı.

ABD’den küresel asgari kurumlar vergisi oranı için yüzde 15 önerisi

Mevzunun yine gündeme gelmesine ilişkin ilk izahat ABD Gömü Bakanı Janet Yellen’den gelmişti. Yellen, 5 Nisan’da yapmış olduğu açıklamada, oldukça uluslu şirketleri çekmeye yönelik kurumlar vergisini düşürme uygulamasını “dibe doğru yarış” olarak tanımlarken, G20 ülkeleriyle beraber küresel asgari kurumlar vergisi üstünde çalıştıklarını belirtti.

Yellen’ın küresel asgari kurumlar vergisi çağrısının arkasından Internasyonal Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva da kurumlar vergisine ilişkin küresel bir antak kalma mevzusunda bu yıl iyimser olduklarını belirterek, bunun vergi yada tecim savaşına girme riskinden kaçınmak için acilen lüzumlu bulunduğunu altını çizdi.

Nisan ayı başlangıcında açıklanan Vergi Planı’nda ülkedeki kurumlar vergisini yüzde 21’den yüzde 28’e çıkarmayı öngören ABD Gömü Bakanlığı, geçen hafta da küresel asgari kurumlar vergisi oranının minimum yüzde 15 olması icap ettiğini bildirdi. Bu oranın bir taban olduğu belirten Bakanlık, yükseltilmesi icap ettiğini altını çizdi.

ABD’nin önerisi, daha ilkin OECD müzakerelerinde görüşülen yüzde 12,5 oranının üstünde yer alırken, söz mevzusu uygulamayla oldukça uluslu şirketlerin karlarının ve vergi gelirlerinin vergi oranının düşük olduğu ülkelere kaydırılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Oldukça uluslu şirketlerin, bilhassa dijital şirketlerin, karları mevzusunda ülkelerin tek taraflı olarak değişik uygulamaları benimseyerek hayata geçirmesi dikkati çekmişti. Fransa bu alanda öncü olurken, AB’nin de vergi kaçırmakla suçlanan büyük şirketlerin dijital gelirlerine yüzde 3 vergi getirme planı bulunuyordu.

AB vatanlarında, bilhassa dijital vergi mevzusunda, ABD’nin kendi şirketlerini korumak için misilleme yapacağı endişesiyle düşünce ayrılıkları oluşmuştu. Avrupa’nın en büyük ekonomisine haiz Almanya, OECD’nin öncülüğünde bir internasyonal anlaşmayı bekleyeceğini açıklamıştı.

AB’den ABD’nin çağrısına destek

Fransa ve Almanya benzer biçimde AB ülkelerinden de ABD’nin küresel asgari kurumlar vergisi çağrısına destek gelirken, kurumlar vergisinin düşük olduğu ve “vergi cenneti” olarak adlandırılan İrlanda benzer biçimde ülkeler bu çağrıya karşı çıkıyor.

Fransa, Almanya ve İtalya, yeni önerinin internasyonal bir anlaşmayı temmuz ayına kadar imzalamak için iyi bir temel bulunduğunu korumak için çaba sarfediyor. Almanya ve Fransa’nın internasyonal firmalar için asgari yüzde 21 vergi uygulanmasını önerilmiş olduğu biliniyor.

Öte taraftan, OECD’nin ortalama 10 senedir devam eden “küresel adil vergi” çalışmasının arkasından G7 grubunun, Feysbuk, Apple, Amazon ve Google benzer biçimde dünyanın en büyük şirketlerinin vergilendirilmesi mevzusunda anlaşmaya yakın olduğu belirtiliyor.

Son olarak Financial Times’ta yer edinen habere gore, G7 grubu, değişik ülkeleri kapsayan tek tip bir kurumlar vergisi mevzusunda anlaşmaya varmaya yaklaştığı kaydediliyor.

OECD tarafınca gözden geçirilmesi beklenen nihai antak kalma üstünde resmi yetkisi olmasa da G7 ülkeleri içinde anlaşmanın, yakın dönemde küresel bir anlaşmanın önünü açacağı belirtiliyor.

Vergi gelirlerinde senelik 500 milyar doları aşan bir kaybın önlenmesi amaçlanıyor

Adil, sürdürülebilir ve çağdaş bir internasyonal vergi sistemi için OECD, G20’nin tavsiyesiyle oldukça uluslu şirketlerin sınır ötesi işlemlerde vergi düzenlemelerini ihlal etmesinin önüne geçmeyi hedefleyen Matrah Aşındırma ve Kar Kaydırma Fiil Planı (MAKA) üstünde 2012’den beri çalışıyor.

Google ya da Feysbuk benzer biçimde şirketlerin İrlanda benzer biçimde vergi pozitif yanları olan ülkelere merkez binasını kurarak burada düşük vergi ödediği biliniyor. Bu firmalardan vergi alamayan hükümetlere kamuoyu baskısının ise her geçen gün artıyor.

Vergi gelirlerinde senelik 500 milyar dolardan fazla kaybı önlemeyi hedefleyen MAKA Fiil Planı, internasyonal hukuk kuralları çerçevesinde oldukça taraflı çözüm üretme mekanizması oluşturarak vergi mevzuatını tek bir çatı altında toplamayı öngörüyor.

Fiil planı kapsamında oluşturulacak yasal zeminle, oldukça uluslu şirketlerin karlarını, “vergi cennetlerine” kaydırmasının önüne geçilebileceği ve bu şirketlerin adil olarak vergi yükünü paylaşacağı belirtiliyor.

Yasal zeminle beraber, İrlanda benzer biçimde ülkelerin oldukça düşük kurumlar vergisi teşvikleriyle direkt yabancı yatırım çekmesinin zorlaşacağı da kaydediliyor.

Bunun yanında, OECD’nin emek vermesi antak kalma ile sonuçlanırsa gelişmekte olan ülkelerin internasyonal şirketlerden toplayamadıkları vergileri toplamaya başlamış olacağı belirtiliyor.

“Kabul edilirse, küresel asgari kurumlar vergisi oranı oldukça azca fark yaratacaktır”

Peterson Internasyonal Iktisat Enstitüsü (PIIE) Kıdemli Uzmanı Gary Hufbauer, AA muhabirine yapmış olduğu açıklamada, büyük ekonomilere haiz ülkelerin asgari kurumlar vergisine yönelik çağrılarının politikacılar için bir “uyanma” çağrısı bulunduğunu, bir başka deyişle popüler duygulara hitap ettiğini, münakaşanın “vergi kaçırmayı ortadan kaldırmaya” gittiğini söylemiş oldu.

Hufbauer, “Kabul edilirse, küresel asgari kurumlar vergisi oranı oldukça azca fark yaratacaktır. Bir çokuluslu şirket tarafınca ödenen verginin, vergi tabanı ile vergi oranının çarpılması ve tüm vergi indirimlerinin çıkarılmasına eşit bulunduğunu ihmal etmeyin. Küresel asgari vergi oranını kabul etmeyen ülkeler, vergi tabanını azaltmak için daha çok kesinti yaratacak, mesela, artan ücretler yada Ar-Ge için yüzde 150 kesintiye izin verecek yada yeni vergi indirimleri oluşturacaklar.” dedi.

Küresel asgari kurumlar vergisi uygulamasının gelişmekte olan ülkeleri etkileyip etkilemeyeceğine de değinen Hufbauer, şunları kaydetti:

“Bazı gelişmekte olan ülkeler için, oldukça uluslu şirketleri çekmenin en iyi yolu, düşük kurum vergileri dahil, iş dostu bir ortam sunmaktır. Bu ülkeler, ABD, AB yada Çin’in sunmuş olduğu sübvansiyon türlerini sunacak mali alana haiz değil. Küresel asgari kurumlar vergisi oranından memnun olmayacaklar ve tesirini dengelemek için yeni kesintiler yada vergi kredileri yaratacaklar. Bu ülkeler, OECD ülkelerinin ve IMF’nin oldukça azca sayıdaki kalkınma araçlarından birini ellerinden alma girişimlerine kızacaklar.”

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler