12.5 C
İstanbul
Pazartesi, 12 Nisan 2021

Kamu harcamalarında ‘aralık ateşi’ tuzağına düşülmedi

Benzer Haberler

Eralp Yalçın
Ekonomi Yazarı
İstanbul

Ankara Toplumsal Bilimler Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Halis Kıral ve Ankara Toplumsal Bilimler Üniversitesi Araştırma Görevlisi Mevza Kurtulmuşlar tarafınca kaleme alınan ve Sayıştay Dergisi’nde piyasaya çıkan makaleden derlenen bilgilere bakılırsa, mali yıl bitimine doğru kamu harcamalarında yıl averajının oldukça üstünde bir artış görülmesi “aralık ateşi” olarak tanımlanıyor.

Kamu kurumları, mali yılda kullanmadığı bütçe ödeneklerini bir sonraki mali yıla devredemiyor. Bu durum kurumları, aralık ayına doğru kullanmadığı bütçe ödeneklerinin tamamını harcamaya teşvik ediyor.

Kurumların söz mevzusu harcama eğilimi ise kamu kaynaklarının verimsiz ve etkin olmayan bir halde kullanılma riskini artırıyor.

Türkiye’de 2010 dahil olmak suretiyle 2019’a kadar geçen 10 senelik sürecin incelenmiş olduğu yazı sonucuna bakıldığında, kamu kurumlarının “aralık ateşi” tuzağına düşülmediği görülüyor.

Stoklanabilir mal alımları hariç cari giderler için kurumların kendilerine tahsis edilen bütçe ödeneklerinin tamamını kullanmak amacıyla aralık ayında aşırı harcama eğiliminde olmadıkları bulgusuna erişilen makalede, bununla beraber mevsimsel koşullar ve yatırımcı kurumlara yedek ödenekten meydana getirilen aktarmaların yıl sonuna doğru gerçekleşmesi sebebiyle ana para giderlerinde bir harcama artış eğilimi olduğu tespit edildi.

Söz mevzusu eğilimin kamu harcamalarında etkinlik yitirilmesine yol açıp açmadığını söyleyebilmek için ise yıl sonu harcama artışının ne seviyede ihtiyati tutum yada kamu çalışanlarının ataletinden kaynaklandığının tespit edilmesi gerekiyor.

“Bütçenin senelik harcama dağılımı tertipli”

Yazı bulgularına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ankara Toplumsal Bilimler Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Halis Kıral, Türkiye’de bütçe ödeneklerini tüketmek amaçlı aralık ayı harcama eğiliminin oldukça fazla görülmediğini altını çizdi.

Bütçenin senelik harcama dağılımının tertipli olduğuna işaret eden Kıral, mevsimsel koşullardan kaynaklı aralıkta yatırım harcamalarında görülen artışın tek başına verimsizliğe yol açtığını söylemenin doğru olmayacağı sonucuna ulaştıklarını söylemiş oldu.

Kıral, “aralık ateşi” sorununa yönelik önerilerde de bulunarak, şunları kaydetti:

“Bu soruna yönelik tavsiye edilen çözümlerden biri ödenek devridir. Türkiye’de bütçe kanunları ve çeşitli kanunlar ile ödenek devrine müsaade eden düzenlemeler yapılmıştır. Bunların haricinde o yıl içinde kullanılmayan ödeneklerin bir sonraki yıla devri mümkün olmamakta ve iptal edilerek kurumların ödenekleri kullanma hakkı sona ermektedir. Sadece, ödenek devrinin mali yıl bitimi harcamalarında artış eğimini sınırlandırabilmesi için, bu eğilimin sebeplerinin net bir halde ortaya konması gerekmektedir.

Aralık ateşinin sebebi, ihtiyati tutum güdüsü ile kurumların harcamalarını mali senenin son çeyreğine doğru kaydırmasıysa, ödenek devri izniyle hem yıl sonu harcama artışının önüne geçilmesi hem de ödenek harcama kalitesinin artırılması mümkün olabilir. Sadece, aralık ateşinin görülmesinin aslolan sebebi ihtiyati tasarruftan oldukça kamu çalışanlarının ataleti ise ödenek devri izinleri mali senenin son aylarında gözlemlenen harcama artışını sınırlandıramayacağı benzer biçimde ödenek harcama standardını de artıramayacaktır.”

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler