18.3 C
İstanbul
Salı, 12 Ekim 2021

Enerji krizi, emisyon krizine yol açabilir

Benzer Haberler

Eralp Yalçın
Ekonomi Yazarı
İstanbul

AA muhabirinin Internasyonal Enerji Ajansı (IEA) verilerinden derlediği bilgilere gore, küresel karbon emisyonları geçen yıl yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınına karşı uygulanan kısıtlar sonucunda 2019’a gore yüzde 5,8 (ortalama 2 milyar ton) ile üstün dereceli düşüş göstermişti.

Ekonomilerin salgından toparlanmaya başlaması ve talepteki büyümeye bağlı olarak karbon emisyonlarında bu yıl ortalama 1,5 milyar tonla tarihteki en büyük ikinci artışın yaşanacağı tahmin ediliyor.

Birçok ülke iklim değişikliğiyle mücadelede emisyonları azaltmaya yönelik hedefler belirlerken, bu senenin ilk aylarında ilkin Asya, yaz süreci itibarıyla da Avrupa’da arz-talep uyumsuzluğu sebebiyle baş gösteren enerji krizi emisyon azaltım çabalarını riske atıyor.

IEA verilerine gore, yüksek gaz tutarları Avrupa’da elektrik üretiminde gazdan kömüre geçişi hızlandırdı ve bu geçiş kömürden elektrik üretiminin haziran-eylül döneminde geçen senenin aynı ayına gore yüzde 15 artmasına yol açtı.

Kömür başta olmak suretiyle fosil yakıtlardan elektrik üretimini sınırlandırmak amacıyla ton başı karbon salımına uygulanan karbon vergi oranları da Avrupa’da bu zamanda üstün dereceli kırarak ton başına 65 avroya kadar çıktı.

Salgın sonrası toparlanmayla Çin’in naturel gaz tüketimi ocak-ağustos döneminde senelik bazda yüzde 16 artarken, elektrik üretiminin yüzde 60,8’ini kömürden elde eden ülkede söz mevzusu dönemde elektrik üretimi de yüzde 13 terfi etti.

Dünyanın en büyük enerji tüketicisi konumundaki Çin, kış dönemine girerken elektrik tedarikini sürdürülebilir kılmak için kömür üretimi ve ithalatının artırılmasına yönelik karar aldı.

Hindistan’da ise beklenmedik bir hızla yükselen talep karşısında santrallerdeki kömür rezervleri dibe vurdu.

Karbon emisyonları salgın öncesi devrin yüzde 1 altında

IEA, 2019’da en yüksek seviyesini gören karbon emisyonlarının bu yıl söz mevzusu seviyenin yüzde 1,2 altında kalacağını ve böylece karbon emisyonlarında tarihteki en büyük ikinci artışın görüleceğini tahmin ediyor.

Carbon Monitor verilerine gore, bu yıl ocak-ağustos dönemindeki karbon emisyon salımı şimdiden 2019’un aynı dönemindeki değerlerin yüzde 1 altında gerçekleşti.

Söz mevzusu dönemde karbon emisyon salımı Çin’de yüzde 8,1, Brezilya’da 6,8 ve Rusya’da 2,5 artarken, dünyanın geri kalan bölgelerinde düşüş kaydetti.

Karbon emisyonları bu yıl ocak-ağustos döneminde karantina uygulamalarının tesirinin görüldüğü 2020’ye gore ise yüzde 7 terfi etti. Elektrik sektörü bu artışta en belirleyici sektör olarak öne çıktı.

Fikir kuruluşu Ember verilerine gore de küresel elektrik talebi bu senenin ilk yarısında salgın öncesi seviyesine gore yüzde 5 terfi etti. Bu büyümenin yüzde 43’ünün kömür santrallerinden karşılanmasıyla elektrik sektöründen meydana gelen emisyonlar yüzde 5 artış gösterdi.

Hava şartları emisyonların gidişatında belirleyici olabilir

Karbon emisyonlarında kış dönemindeki hava şartları ve enerji arzına yönelik gelişmelerin belirleyici olacağı öngörülüyor.

Ilıman hava şartları bilhassa ısınma amaçlı enerji talebine yönelik talebi azaltırken, bu yıl başından beri etkili olan aşırı hava vakaları daha çok fosil yakıt kullanımına yönelik endişeleri artırıyor.

Ek olarak, dünyanın en büyük kömür tüketicilerinden Çin ve Hindistan’daki talep artışının kömürle karşılanmasına yönelik tercihlerin de karbon emisyonlarındaki artışta etkili olacağı tahmin ediliyor.

İskoçya’nın Glasgow kentinde 31 Ekim-12 Kasım tarihlerinde düzenlenecek ve ortalama 200 ülkenin önder ve temsilcilerinin katılımının beklendiği Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 26. Taraflar Konferansı (COP26) öncesi, arz kısıtları sebebiyle fosil yakıt kullanımında yaşanmış olan artış, iklim kriziyle savaşım için atılan adımları gölgeliyor.

BM’ye gore, mevcut planlar ve emisyon azaltım taahhütlerinin yenilenmemesi halinde küresel sıcaklıkta 2,7 aşama artış riski bulunuyor.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler