13.4 C
İstanbul
Salı, 9 Kasım 2021

Almanya’da doğu ve batı eyaletleri arasındaki ekonomik farklar 32 senedir aşılamadı

Benzer Haberler

Eralp Yalçın
Ekonomi Yazarı
Berlin

İkinci Dünya Savaşı’nın arkasından Soğuk Harp‘ın sembolü olan Berlin Duvarı’nın yıkılmasının üstünden 32 yıl geçmesine rağmen Almanya’da doğu eyaletleri, batı eyaletlerine nazaran ekonomik olarak geride kalmaya devam ediyor.

Almanya‘da 13 Ağustos 1961’de yapımına başlanan ve 28 yıl Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD) ile Demokratik Almanya Cumhuriyeti’ni (DDR) bölen duvar, 9 Kasım 1989’da yıkıldı.

İkinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan Almanya; ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği tarafınca 4’e bölündü. ABD, İngiltere ve Fransa’nın kontrolünde bulunan bölgelerin yönetimleri birleştirilerek 1949’da “Batı Almanya” olarak adlandırılan BRD kuruldu. Sovyetler Birliği yönetimindeki bölümde ise “Doğu Almanya” olarak vasıflandırılan DDR diye deklare edildi.

Savaşın arkasından BRD, ekonomik olarak gelişme sağlamış oldu ve burada halkın refah seviyesi arttı. DDR’de ise gelişim sağlanamayınca bilhassa genç ve eğitimli 2,5 milyondan fazla şahıs, Batı Almanya’ya göç etti. Bu kaçışları engellemek için Doğu Almanya yönetimi, 13 Ağustos 1961’de Sovyetler Birliği kontrolündeki bölgenin çevresini demir tellerle çevirdi.

17 Ağustos 1961’de Soğuk Harp’ın sembolü haline gelecek 3,6 metre yüksekliğinde duvar inşa edilmeye başlandı. Sonraki yıllarda “Utanç Duvarı” ya da “Berlin Duvarı” olarak da anılacak duvar, hem iki Almanya’yı hem de dünyayı iki kutuplu sisteme ayırdı. Duvar, Berlin kentini de ikiye böldü. Kentin çevresinde ortalama 155 kilometre uzunluğunda duvar örüldü.

Süreç içinde duvarın çevresinde güvenlik önlemleri artırıldı, “ölüm şeridi“, “iç duvar” ve 302 gözetleme kulesi benzer biçimde unsurlar eklendi. Doğu ve Batı Berlin içinde 8 sınır kapısı kuruldu. Friedrichstrasse Caddesi üstündeki “Checkpoint Charlie”, en tanınmış sınır geçiş noktası olarak hizmet verdi.

Duvarın örülmesine rağmen oldukca sayıda şahıs, Batı Almanya‘ya kaçmak isterken yaşamını yitirdi. Kayıtlara nazaran 136 şahıs, kaçma teşebbüsü esnasında öldürüldü.

Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nde halk, Sovyetler Birliği’nde açıklık ve tekrardan yapılanma (Glasnost ve Perestroyka) politikasıyla 1989’da sokaklara çıktı, Macaristan ve o dönem adı “Çekoslovakya” olan ülke üstünden BRD’ye kaçmaya başladı.

Doğu Almanya, ekonomik göstergelerde Batı Almanya’nın epey peşinde

DDR yönetimi, ülkedeki gösterilere ve gelişmelere sessiz kalamadı. 9 Kasım’daki basın toplantısında çıkarılan gezi düzenlemesiyle halkın Batı Almanya’ya geçebileceği duyuruldu. Bunun üstüne Doğu Almanlar, sınır geçiş noktalarına akın etti. Halk, üstüne çıkmış olduğu duvarı yıkmaya başladı. Böylece 28 yıl 2 ay 28 gün ayakta kalan “Utanç Duvarı”, 9 Kasım 1989’da yıkıldı. Duvarın ortadan kalkması iki Almanya’nın 3 Ekim 1990’da birleşmesine yol açtı.

Birleşmenin arkasından Alman hükümeti, Almanya’nın doğusundaki bölgeye “ayrıcalıklı” yatırımlar gerçekleştirmesine rağmen gene de doğudaki eyaletler ekonomik olarak batıdaki eyaletlerin peşinde kaldı.

Son yıllardaki mühim gelişmelere rağmen Alman hükümetinin 2020 verilerine nazaran hazırladığı “Alman Birliğinin Durumu” hakkında son senelik rapora nazaran, eski Doğu Almanya, işsizlikten gelire kadar mühim ekonomik göstergelerde Batı Almanya’nın bulunmuş olduğu noktadan epey uzakta içeriyor.

Ülkenin doğu eyaletleri, ekonomik bakımdan batı eyaletleri ile aradaki farkı azaltmasına rağmen bu eyaletlerin yapısal olarak zayıf olma özellikleri devam ediyor. Ülkenin batısı ile doğusu arasındaki ekonomik farklar sürerken, doğudaki yüksek işsizlik ve gençlerin batıya göçü de büyük problemler olarak dikkati çekiyor.

Birleşmeden sonrasında Doğu Almanya’ya azca sayıda büyük endüstri kuruluşu yada şirket merkezinin yerleşmesi de doğudaki ekonomik büyümeyi zorlaştırdı.

İstihdam açısından durum

Eski Doğu Almanya’da işsizlik, batıya nazaran yüksek kalmaya devam ederken, 2020’de eski Batı Almanya’nın 6 eyaletinde averaj işsizlik oranı yüzde 5,6, eski Doğu Almanya’nın 10 eyaletinde ise yüzde 7,3 oldu.

Verilere nazaran, Doğu Almanya’daki işçiler, batılı meslektaşlarına nazaran daha azca ücret alıyor ve daha uzun çalışıyor.

Berlin Duvarı’nın yıkılmasından 31 yıl sonrasında Alman lüks otomobil üreticisi BMW, Doğu Almanya’da bulunan Leipzig’deki fabrikasında haftalık emek harcama saatlerini 2026 yılına kadar üç aşamada 35 saate indirecek. Böylece BMW Group çalışanları, batıdaki meslektaşlarından 3 saat fazla çalışmak zorunda kalmayacak.

Volkswagen de mayısta Doğu Almanya’daki fabrikalarında haftalık emek harcama saatlerini Batı Almanya fabrikalarındaki benzer biçimde 35 saate düşürmüştü.

Doğu ve batıda tazminat, brüt ücretler, maaş ve harcanabilir gelir değişik

Eski Doğu Almanya’daki çalışanlar, eski Batı Almanya’dakilere nazaran daha azca kazanıyor. Alman hükümetinin “Alman Birliğinin Durumu” raporuna nazaran, toplam tazminat, brüt ücretler, maaş ve harcanabilir (vergi sonrası) gelir, eski Doğu Almanya’da eski Batı Almanya’ya nazaran uzun süredir daha düşük seviyede bulunuyor. Eski Doğu Almanya’da 2019’da şahıs başına harcanabilir gelir 21 bin 46 avro, eski Batı Almanya’da ise 23 bin 706 avro oldu.

Nüfus Doğu Almanya eyaletlerinde 16,2 milyon, Batı Almanya eyaletlerinde ise ortalama 67 milyon.

Şahıs başına düşen GSYH ise 2020’de eski Doğu Almanya eyaletlerinde 32 bin 422 avro, eski Batı Almanya eyaletlerinde ise 41 bin 940 avro oldu.

Almanya’da doğudaki yaşam standartları ve haiz olunan hususi varlıkların batının peşinde kalması dikkati çekiyor. Batılı haneler averaj 182 bin avro, doğudaki haneler ise 88 bin avro varlığa haiz bulunuyor.

Uzmanlar, Almanya’nın 32 yıl ilkin tekrardan birleşmesini “uzun bir süre” olarak nitelendirirken, Doğu ve Batı Almanya halkının ekonomik ve toplumsal açıdan tekrardan tam anlamıyla birleşmesinin daha uzun süre alacağını belirtiyor.

Doğu eyaletlerdeki ekonomik problemler halkın toplumsal ve siyasal yaşamına da yansıyor.

Almanya’da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi’nin oylarının, doğu eyaletlerinde batı eyaletlerine nazaran yükselmesi dikkat çekiyor. 26 Eylül’de meydana getirilen genel seçimlerde AfD, Almanya’nın doğusunda yer edinen Thüringen ve Saksonya eyaletlerinde birinci, Brandenburg ve Mecklenburg-Vorpommern’de ise ikinci sırada yer almıştı.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler