19.7 C
İstanbul
Pazar, 30 Mayıs 2021

AB’nin Yeşil Mutabakatı Türk şirketleri için risk kadar fırsat da barındırıyor

Benzer Haberler

Eralp Yalçın
Ekonomi Yazarı
Berlin

AB‘nin Avrupa Yeşil Mutabakatı ile endüstriden teknolojiye, ziraatdan lojistiğe ekonomide rekabet kurallarının değişmesi beklenirken, Türk şirketleri için de riskler kadar fırsatların söz mevzusu olduğu belirtiliyor.

Avrupa Yeşil Mutabakatı ile Türk şirketlerinin AB’ye ihracat yaparken yakın gelecekte karbon salım kriterlerini karşılamaları gerekecek.

Çiğdemtekin Çakırca Arancı Avukatlık Ortaklığı Kurucu Ortağı Gamze Çiğdemtekin, AA muhabirine yapmış olduğu açıklamada, AB’nin, dünya üstündeki en büyük bütünleşmiş iktisat ve tecim bloku bulunduğunu belirterek, AB’nin 2050’ye kadar “sıfır emisyon salımı” olan iklim yansız bir kıta haline gelmeyi hedeflediğini bildirdi.

Emisyonun, “atmosfere, yeryüzüne katı, sıvı ve gaz olarak salınan her türlü atık olarak” düşünülebileceğini ifade eden Çiğdemtekin, artık her insanın yerkürenin ısındığını kabul ettiğini ve bilimsel olarak da bunun kanıtlandığını söylemiş oldu.

Çiğdemtekin, “Fakat insanların aktivitesiyle, endüstri aktiviteleriyle normalin üstünde bir ısınma söz mevzusu. Bunu düzgüsel ısınma seviyelerine getirme hedefi var. Bunu yapabilmek kolay değil.” dedi.

“AB sınırlarında bulunan şirketleri ve teşebbüsleri hem teşvik edecek hem de zorlayacak”

Gamze Çiğdemtekin, AB hedefinin; hem oldukça iddialı bulunduğunu hem de “turizmden ulaşıma, şehircilikten inşaata, endüstriye, tüm sektörlerin inanılmaz bir dönüşüm sürecinden geçmesi gerektiği” anlamına geldiğini, AB sınırlarında bulunan şirketleri ve teşebbüsleri hem teşvik edeceğini hem de zorlayacağını söylemiş oldu.

Çiğdemtekin, “‘Eğer AB bunu tek başına yaparsa bunun bir anlamı olmaz’ diyorlar. Sonuçta tek bir dünyada yaşıyoruz. Bunu kıtalara ayırmak, yapay bir bölme… ‘Biz bunu yaparken mesela Çin, Hindistan bu salımları azaltmazsa bizim bu çabamızın bir anlamı olmaz. O yüzden dünyanın da bu şekilde hareket etmesini sağlamak adına AB’nin paydaşları ve iş ortaklarını da bu dönüşüme zorlayıcı bazı tedbirler alacağız’ diyorlar.” şeklinde konuştu.

AB’nin Türkiye için en mühim ticari pazar bulunduğunu vurgulayan Çiğdemtekin, Yeşil Mutabakat’ın Türkiye’yi ve Türk şirketlerini etkileyeceğini açıkladı.

Türkiye’nin Gümrük Birliği içinde bulunduğunu hatırlatan Çiğdemtekin, şunları kaydetti:

“Biz AB’nin iklim hedefinden derhal etkileneceğiz. Birincisi, Avrupa’ya ihracat icra eden firmalar, bir çeşit karbon vergisi (iyi mi olacağını şu anda AB tartışıyor, haziranda belli olacak) ödemek zorunda kalabilecek. Yatırım almak isteyen şirketlerin, hem kredi anlamında hem de şirketlerine paydaş olarak yatırımcı çekmek ya da halka arz edilen şirketlerin yabancı yatırım çekmesi için AB’nin Yeşil Mutabakatı’yla uyumluluk kriterlerine uygun olması gerekecek. Aksi takdirde bu finansmanı ya pahalı olarak alabilecekler ya da bu finansmana, yatırıma erişimleri olmayacak. Mesela, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) şeklinde kalkınma bankalarının Türkiye’de oldukça değişik şekillerde yatırımları bulunuyor. Bunlar bir süre sonrasında sürdürülebilir, yeşil dönüşümü sağlayamayan Türk şirketlerine bir ihtimal kredi vermeyecekler ya da pahalı olarak verecekler, bir noktada da bunlar kesilecek. Dolayısıyla bu mevzuat Türkiye’ye adapte edilmezse Türk şirketleri pek oldukça anlamda derhal etkilenmeye başlamış olacak. O yüzden bu bizim için oldukça mühim, oldukça iyi takip edilmesi ihtiyaç duyulan bir mevzu.”

“Fırsat şeklinde de düşünülmesi ihtiyaç duyulan bir dönüşüm”

Çiğdemtekin Çakırca Arancı Avukatlık Ortaklığı Kurucu Ortağı Çiğdemtekin, AB’nin iklim hedeflerini yakında takip eden başka ülkeler de olduğuna işaret ederek, Çin’in de 2060 yılına kadar emisyonu sıfıra indirme hedefi koyduğunu hatırlattı.

Çiğdemtekin, devamla şu değerlendirmelerde bulunmuş oldu:

“Dolayısıyla bizim için oldukça mühim bir tecim ortağı fakat başka ülkeler de bu tarz şeyleri yapıyor olacak. Dolayısıyla global anlamda bu mevzuda inanılmaz bir rekabet olacak. Türk şirketleri; bunu görüp, bunu anlayıp, bu dönüşümün gerekliliğini anlayıp şirket stratejilerine ‘biz üretimimizi iyi mi daha sürdürülebilir hale getiririz, karbon ayak izimizi iyi mi daha düşük hale getiririzi’ düşünüp bu anlamda çalışmaya başladığı süre bu rekabette öne geçebilecek. Bunu daha acele tamamlayabilen firmalar, bu dönüşümü daha süratli yapabilen firmalar daha rekabetçi olabilecek ve daha önde yer alacaklar. Mesela Koç Tüm ortaklık, bunu 10 yıl kadar ilkin farklıymış, kısaca stratejilerine adapte etmesi gerektiği şeylerden biri olarak görmüş. Koç Tüm ortaklık bünyesinde bir sürdürülebilirlik departmanı var. Borusan, keza bu alanda oldukça mühim emekler icra eden bir şirket.

Bunu evvelinde görüp bu dönüşümü bünyesinde gerçekleştirerek stratejilerinin bir parçası haline getiren firmalar doğal ki daha çevik ve daha rekabetçi olacak. Bu açıdan pek oldukça fırsatı da bununla beraber barındırıyor. Ürünlerinizi, ürün gamınızı daha yeşil, daha sürdürülebilir şeylerle değiştirirseniz daha öne geçer, finansmana daha acele ulaşabilir hale gelirsiniz. Bu anlamda aslına bakarsak fırsat şeklinde de düşünülmesi ihtiyaç duyulan bir dönüşüm… ”

AB’nin iklim hedeflerinin Türk şirketlerine tesiri

Gamze Çiğdemtekin, AB’nin iklim hedefine Türkiye’den Tecim Bakanlığının Nisan 2020’de görüş belirttiğini aktararak, “Türkiye’yi minimum etkileyecek şekilde AB nezdinden bir baskı mekanizması kurulması ya da Türk şirketlerini minimum etkileyecek şekilde bir ihtimal bir muafiyet verilmesi yada kademeli olarak bunun ortaya konulması şeklinde bir baskı ve müzakereyi yürütmesi lazım. Bununla ilgili görüşlerini bildirmişti. Bu en öncelikli mevzu.” diye konuştu.

Hem Çevre ve Şehircilik Bakanlığı hem de Tecim Bakanlığı nezdinde Yeşil Mutabakat ve bununla ilgili regülasyonların yakından takip edildiğini bildiren Çiğdemtekin, “Bunların Türkiye’ye adapte edilmesi ve AB’dekine benzer bazı teşvik mekanizmalarının Türk şirketleri için getirilmesi sağlanırsa bu dönüşümü Türk şirketleri de birazcık devlet desteğiyle daha iyi ve rahat gerçekleştirebilir.” dedi.

AB’de dezavantajlı gruplara, sektörlere yönelik “adil dönüşüm mekanizması” denilen bir fon ayrılarak yeşil dönüşümü gerçekleştirmelerinin sağlanacağını ifade eden Çiğdemtekin, Gümrük Birliği’nde olunması sebebiyle Türk şirketlerinin bu fonlardan yararlanması için bazı müzakereler yapılması ve baskı unsurları oluşturulması halinde bunun ekonomiye oldukça mühim katkıları olabileceğini söylemiş oldu.

AB’nin iklim hedeflerinin Türkiye’de vatandaşları iyi mi etkileyeceğine değinen Çiğdemtekin, şunları kaydetti:

“Türk şirketleri, rekabet güçlerini kaybederse yada bu yeşil dönüşümü gerçekleştiremeyerek karbon vergisi ödemek zorunda kalırsa, finansmana daha pahalı ulaşırsa, bu tabi ki şirketlerin maliyetlerini artıracak, rekabet enerjisini düşürecek. O yüzden de bu durum, büyük olasılıkla ürettikleri ürünlerin yada hizmetlerin fiyatlarına ister istemez yansıyacak. Bu da bizim cebimize, Ayşe Teyze’nin, Mehmet Amca’nın cebine tesir edecektir. Bunun bir de sosyolojik ve ekonomik katkısı var. Ülkemizi daha sürdürülebilir ve küresel ısınmaya katkıda bulunmayan bir iktisat haline getirirsek ülkemiz tarımı, tarımsal alanlarımız, su kaynaklarımız doğru ve sürdürülebilir bir halde kullanılmış olur, çocuklarımıza da daha güzel topraklar, daha temiz bir dünya bırakmış oluruz.

Türk KOBİ’leri; Avrupa Yeşil Mutabakatı nedir, bunu bir anlamaya çalışsın, kendi sektörlerini, işlerini iyi mi etkileyebilir, bunun bir istişaresini yapsın. Ek olarak, bu üretimi yaparken karbon ayak izleri ne kadar, ne kadar karbon salımı yapıyorlar? Bunu çevre mühendisleri kolaylıkla ölçebiliyor. Bunu hesaplatsınlar. Bunu düşürebilmek için kendi süreçlerini iyi mi değiştirebilirler? Bu, ufak ufak adımlar da olabilir, daha zamana yayarak da olabilir.”

Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı

Aralık 2019’da AB Komisyonu tarafınca açıklanan Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı ile AB, 2030 yılına kadar karbon salımını yüzde 50 azaltmayı, 2050 senesinde ise sıfır karbon salım hedefine ulaşmayı planlıyor.

Avrupa Yeşil Mutabakatı’na gore, ekonomik gelişme, şimdiye kadar olduğu şeklinde dünyanın kaynaklarını sömürerek ve çevreyi kirleterek olmayacak.

Yeşil Mutabakat ve dijital dönüşüm, Avrupa’da pandemi sonrası ekonomik toparlanmayı sağlayacak “ikiz dönüşümler” olarak görülüyor. Bir taraftan daha yeşil ve daha temiz bir dünya planlanırken, öteki taraftan yeni sektörler, iş alanları ve piyasalar açılacak. Yeşil ürünler ve hizmetlere olan talep artacak. Bu girişimde ilk adımı atan, ilk yatırımları icra eden ve ilk adaptasyonu sağlayanlar “yeşil piyasanın önde gidenleri” olacak.

Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın her ne kadar ilk bakışta çevre odaklı bir inisiyatif şeklinde görünse de bununla birlikte yeni bir gelişme stratejisi olduğu belirtiliyor. AB, sınırda karbon düzenlemesi yaparak ithalat ve ihracatta da Yeşil Mutabakat kurallarını partner ülkeler için işletecek.

AB, bu dönüşümü sağlamak için 1 trilyon avroluk bir bütçe ayırdı. Bununla birlikte, yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) sebep olduğu yıkımı onarmak için kullanılan 800 milyar avroluk kurtarma fonunu da yeşil ve dijital dönüşüm hedeflerine hizmet edecek şekilde kullanmayı hedefliyor.

Yeni dünyada normalleşmenin “yeşil ve dijital” olması planlanıyor

Salgın sonrası tasarlanan yeni dünyada normalleşmenin “yeşil ve dijital” olması planlanıyor.

AB Yeşil Mutabakatı kapsamında belirlenen 11 öncelikli alan, “iklim değişikliği ile savaşım”, “temiz, erişilebilir ve güvenli enerji”, “temiz ve döngüsel iktisat için endüstri”, “enerji ve kaynak verimliliği sağlanmış binalar”, “sürdürülebilir ve akıllı hareketlilik/ulaşım”, “tarladan sofraya ziraat”, “ekosistem ve biyoçeşitlilik”, “sıfır kirlilik”, “toksinlerden arınmış çevre”, “araştırma altyapılarına destek için bilginin güçlendirilmesi”, “vatandaşların sürdürülebilir ve iklim değişikliğinden arındırılmış bir Avrupa’ya geçiş için data ve beceri olarak hazırlanması ve internasyonal iş birliği” olarak belirlendi.

AB pazarı

27 ülkeden oluşan AB, dünya nüfusunun ortalama yüzde 6’sını teşkil etmesine rağmen dünyanın en büyük ekonomileri ve tecim oyuncuları içinde içeriyor.

Ortalama 453 milyonluk tüketici kapasitesi ve 44 bin 436 dolarlık şahıs başı geliri ile dünyanın en büyük ekonomileri içinde olmayı sürdüren AB, 17,1 trilyon dolarlık GSYH ile (ABD’nin peşinden) dünyanın en büyük ikinci ekonomisi mevzusunda bulunuyor.

Tek bir blok olarak düşünüldüğünde, dünya ihracatından yüzde 15,2, dünya ithalatından ise yüzde 14,7 hisse alan AB, dünya mal ihracatında ve ithalatında ikinci sırada içeriyor.

Türkiye ile AB arasındaki tecim hacmi geçen yıl 143 milyar dolar olarak gerçekleşti. Türkiye, 2020’de AB’nin ihracatından almış olduğu yüzde 3,4 hisse ile 6. sırada yerini aldı. AB ise geçen yıl 69 milyar dolar ile Türkiye’nin ihracatında yüzde 41,3 hisse alarak ilk sırada olmaya devam etti. AB’nin toplam ithalatında yüzde 3,7’lik payla 6’ncı sırada bulunan Türkiye, geçen yıl ithalatının 73 milyar dolarlık kısmını (yüzde 33,4) AB’den gerçekleştirmiş oldu.

Halihazırda yalnız endüstri ve işlenmiş ziraat ürünlerini kapsayan Gümrük Birliği’nin gelecek dönemde kapsamının genişletilerek ve derinleştirilerek güncellenmesi durumunda Türkiye’nin, yanı başındaki dev pazar konumunda olan AB için öneminin daha da artacağı belirtiliyor.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler