0.1 C
İstanbul
Pazartesi, 24 Ocak 2022

Sudan siyasal krizinin çözümü için 6 girişim masada

Benzer Haberler

Şirin Akar
Haber Yazarı
Hartum

Birleşmiş Milletler Entegre Geçiş Yardım Misyonu (UNITAMS), Doğu Afrika bloğu Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi (IGAD), Afrika Birliği (AfB) ve Cenup Sudan’ın yanı sıra Ümmet Partisi ve Sudanlı Rektörler Girişimi, 25 Ekim 2021’den bu yana devam eden krizin çözümüne dair önerilerde bulunmuş oldu.

UNITAMS’ın ilk temasları STK’ler ve siyasal partilerle

UNITAMS Başkanı ve Birleşmiş Milletler (BM) Sudan Temsilcisi Volker Peretz, 8 Ocak’ta, krizi çözmek için Sudanlı taraflar içinde kapsamlı siyasal süreç için ön istişarelerin başlatıldığını duyurdu ve ilk olarak sivil cemiyet örgütleriyle görüştü.

Peretz ilk açıklamasında, BM misyonunun herhangi bir taslak, proje, düşünce ve tavsiye getirmediğini, herhangi bir taraf için bir proje benimsemediğini ve evvelde bir proje sunmadığının altını çizerek, tüm Sudanlı oyuncuları dinleyeceklerini açıkladı.

UNITAMS, sivil koalisyon Özgürlük ve Değişiklik Bildirgesi güçleri (ÖDBG), Komünist Parti, Sudan Kurultay Partisi, Direniş Komiteleri, hanım grupları ve sivil cemiyet güçleri ile görüşmeler yapmış oldu.

IGAD diyaloğu kolaylaştırmak istiyor

IGAD ise 11 Ocak’ta Sudan krizine nihai çözüm bulmak için tüm taraflar içinde diyaloğu kolaylaştırmak amacıyla bir girişime imza attı.

IGAD, girişiminin ayrıntılarını hemen hemen açıklamasa da bloğun Sudan’daki misyon şefi Osman Hasan Belil, Egemenlik Konseyi üyeleri ve bazı siyasal güçlerle girişim hakkında görüşmeler yapmış oldu.

Belil, IGAD girişiminin, Sudan’ın içinden geçmiş olduğu siyasal krizin çözülmesine ve ülkedeki siyasal taraflarla IGAD himayesinde müzakerelerin benimsenmesine katkıda bulunmayı amaçladığını belirtti.

Afrika Birliği mektup sundu

Afrika Birliği Temsilcisi (AfB) Edewe Bankole, Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan’a, birliğin, siyasal gelişmeler ve krizden çıkış yollarına ilişkin vizyonunu içeren mektup iletti.

Bankole, AfB’nin Sudan’da siyasal geçişi sağlamak için düşünce birliğini desteklemeye hazır bulunduğunu, barışçıl ve uygulanabilir bir siyasal çözüme ulaşmak için hükümet ve toplumun tüm bileşenleri ile istişare edileceğini altını çizdi.

Komşu Cenup Sudan’ın girişimi

Cenup Sudan Cumhurbaşkanı Danışmanı Tut Gulwak, 6 Ocak’ta, Burhan ve yardımcısı Muhammed Hamdan Dagalu ile bir taslak anlaşmaya varmanın yollarını tartıştığını söylemiş oldu.

15 Ocak’ta Cenup Sudan hükümeti, UNITAMS ile istişare ederek Sudan krizini çözmeye yönelik internasyonal çabalara katkıda bulunmaya hazır bulunduğunu duyurdu.

Cenup Sudan Cumhurbaşkanlığı İşleri Danışmanı Costello Garang, BM misyonunun Hartum’daki karargahını ziyaret etti.

Garang, gelişimleri öğrenmek için Cumhurbaşkanı Salva Kiir tarafınca görevlendirildiğini, istişarelerin yalnızca BM’yi ve dış güçleri ilgilendirmediğini belirterek, sonuçlarının tamamen Sudan’a hususi olabilmesi için tüm tarafların görüşlerine yer verilmesi icap ettiğini dile getirdi.

Sudanlı rektörler girişimi

Ahfad Üniversitesi Rektörü Malik Bedri’nin başını çekmiş olduğu rektörler, 1 Ocak’ta başlattıkları girişimin barışı, yasal ve anayasal prosedürleri içerdiğini, mantıklı ve kabul edilebilir çözüm bulmak amacıyla tüm Sudan siyasal güçlerini bir araya getiren tek bir belge yapmaya çalıştıklarını deklare etti.

Girişim, asgari çözüm üstünde anlaşmaya varmak için bir yol haritası sunmayı ve sivil taraflar içinde etkili diyalog oluşturmayı amaçlıyor.

Ümmet Partisi’nin yol haritası

Özgürlük ve Değişiklik Bildirgesi Güçleri koalisyonunun en büyük partisi olan Ümmet Partisi, 29 Aralık 2021’de meşruiyetin tekrardan tesisi ve geçiş sürecinin tamamlanması için Burhan’a bir yol haritası sundu. Partinin girişimi, asker ve siviller arasındaki ortaklığın temelleri ve garantilerinin köklü şekilde gözden geçirilmesine dayanıyor.

Girişim, 17 Ağustos 2019’da imzalanan Anayasal Bildiri metninin geliştirilmesi ve değiştirilmesi, geçiş periyodu kurumlarının yapılarının reformu ve tamamlanması, komisyonların kurulması, yargı ve hukuk kurumlarının reformu ve sulh sürecinin tamamlanması ile ilgili maddeleri içeriyor.

İçeriden ve dışarıdan sunulan çözüm önerileri ve girişimlerden hemen hemen netice alınamadı.

Bazı gözlemciler, ÖDBG, Sudan Meslek Odaları Birliği, Komünist Partisi ve bazı siyasal güçlerin orduyu kastederek, “görüşme yok, ortaklık yok, meşruiyet yok” sloganının Sudan’daki girişimlerin önündeki en büyük engel bulunduğunu belirtiyor.

Ordu Komutanı Burhan başkanlığındaki Egemenlik Konseyi, ÖDBG, Devrimci Cephe, Misak-ı Vatani Güçleri, Demokratik Birlik Partisi, girişimleri memnuniyetle karşılıyor.

Halk Kongresi Partisi ile Ümmet Partisi de girişime sıcak bakıyor sadece bazı garantiler talep ediyor.

Askeri darbe karşıtı protestoların organizatörü Sudan Meslek Odaları Birliği ve Komünist Parti ise tüm girişimleri reddediyor.

Askeri müdahale sonrası siyasal istikrar sağlanamadı

Sudan’da 19 Aralık 2018’de yaşam pahalılığı sebebiyle başlamış olan gösterilerin ülke genelinde rejim karşıtlığına dönüşmesi üstüne ordunun 11 Nisan 2019’daki müdahalesiyle 30 senelik Ömer el-Beşir periyodu bitti.

Asker ve siviller arasındaki 4 ay devam eden krizin sonlandırılması için 39 ay sürmesi öngörülen ortak geçiş yönetimini başlatacak Anayasal Bildiri Anlaşması, geniş bir internasyonal katılımla 17 Ağustos 2019’da imzalandı.

Başbakanlığa getirilen Abdullah Hamduk, 21 Ağustos 2019’da yemin etti ve 5 Eylül’de geçiş periyodunun ilk hükümetini kurdu.

Hükümet, 3 Ekim 2020’de ise ülkedeki silahlı gruplarla Cenup Sudan’ın başkenti Cuba’da sulh anlaşması imzaladı.

Sulh anlaşmasını imzalayan silahlı grupların yönetime dahil edilmeleri için Hamduk, eski hükümeti feshedip 9 Şubat 2021’de yeni kabinesini kurdu.

Ordu ile sivil yönetim içinde iktidar mücadelesi ve ciddi düşünce ayrılıkları yaşanması sonucu asker, 25 Ekim 2021’de yönetime el koyarak muhteşem hal duyuru etti, hükümeti feshetti, Başbakan Hamduk dahil onlarca siyasetçiyi gözaltına aldı.

Teknokrat hükümeti kurması için görevine iade edilen Hamduk, siyasal krizin çözülememesi sebebiyle 2 Ocak 2022’de görevinden çekilme etti.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler