İsrail Başbakanı Lapid’in 1948’den sonrasında el konulmuş olan Filistinli iş adamına ilişik villaya taşınması tartışılıyor

0
0
İsrail Başbakanı Lapid’in 1948’den sonra el konulan Filistinli iş adamına ait villaya taşınması tartışılıyor
Kudüs

İsrail Başbakanı Yair Lapid, Filistinli iş adamı Hanna Selame’nin 1932 senesinde Batı Kudüs’te inşa etmiş olduğu ve İsrail’in 1948 savaşının arkasından el koyduğu villasına taşındı.

Filistinli Hristiyan Selame, villayı inşa etmiş olduğu dönem Filistin’de İngiliz mandası altındaki bölgelerde ve Ürdün’de Amerikan otomobil şirketi General Motors’un temsilcisiydi.

İsrail ve Arap devletleri içinde 1948’de yaşanmış olan savaştan sonrasında Selame ve ailesi, Lübnan’ın başkenti Beyrut’a taşındı. Bunun üstüne inşa etmiş olduğu villa, Batı Kudüs’teki öteki Filistin mülkleri şeklinde yasal olarak “sahipsiz mülkler” statüsüne alındı.

Naftali Bennett’in halefi yeni İsrail Başbakanı Yair Lapid, 15 Temmuz Cuma günü bu 9 numaralı villaya taşındı.

İsrail gazetesi Haaretz’de, “Başbakan Lapid’in İsrail başbakanlık resmi konutunun tadilata girmesinden dolayı 1948 savaşı esnasında Kudüs’ü terk eden Araplara ilişik bir eve geçici olarak taşınacağı” şeklinde bir haber yer aldı.

Gazetenin haberinde Lapid’in, Balfour Caddesi’ndeki başbakanlık konutuna yakın bir noktada yer edinen Hanna Selame’nin villasına taşınma kararının, bazı eski İsrail başbakanlarının belirlediği ve uzun süredir devam eden ilkeyle çeliştiğine dikkat çekildi.

Haberde, David Ben-Gurion ve Levi Eşkol şeklinde başbakanların geçmişte “sahipsiz mülklere” taşınma tekliflerini reddettiği aktarıldı.

İsrail Meclisinde 1950 senesinde çıkarılan tartışmalı “Sahipsiz Mülkler Yasası” kullanılarak, yaşadıkları evleri ve toprakları terk etmek zorunda kalan binlerce Filistinli mültecinin mülklerine el konuldu.

Filistinlilerin mülklerine müsadere

İsrail’deki Arap Azınlıkların Hakları Hukuk Merkezinden (ADALAH) meydana getirilen yazılı açıklamaya nazaran, Sahipsiz Mülkler Yasası, Kasım 1947’ye kadar bilhassa harp sonrasında İsrail sınırlarını terk etmek zorunda kalan, göç eden ya da ülke içinde yer değiştiren Filistinlilerin evleri, banka hesapları ve haiz oldukları malların tamamının, İsrail devleti mülkiyetine aktarılmasını sağlıyor.

Bu menkul ve gayrimenkuller devletin atadığı bir mütevelli heyeti tarafınca yönetiliyor.

İsrail, Filistinli mültecilerin mallarını ve ek olarak İsrail’deki İslami vakıflara ilişik mülkleri denetlemek için Sahipsiz Mülkler Yasası’nı temel vasıta olarak kullanıyor.

Kudüs’teki Arap Emek harcamaları Derneği Harita Kısmı Direktörü Halil et-Tüfekci, AA muhabirine yapmış olduğu açıklamada, Hanna Saleme’nin villasını inşa etmiş olduğu 1932 senesinde önde gelen Filistinli iş adamlarından bulunduğunu, 1948’e kadar bu villada yaşadığını ve savaştan sonrasında Lübnan’a taşınmak zorunda kaldığını söylemiş oldu.

Tüfekci, villanın Selame’nin Beyrut’a taşınmasının derhal arkasından “sahipsiz mülk” olarak kabul edildiğini ve İsrail Sahipsiz Mülkler İdaresi’nin mülkiyetine aktarıldığını söylemiş oldu.

Varlıklı Filistinlilerin 1930’larda, Batı Kudüs’ün bir parçası olarak kabul edilen Talibiyye, El-Baka, El-Katamon ve öteki bölgelerdeki mahallelerde lüks mülkler inşa ettiğini belirten Tüfekci, şunları kaydetti:

“1948 savaşından sonrasında İsrail Sahipsiz Mülkler İdaresi birçok Arap ülkesinin vatandaşlarına ilişik olanlar dahil olmak suretiyle oldukca sayıda mülkü ‘sahipsiz mülk’ olarak kabul etti. Sözde İsrail Sahipsiz Mülkler İdaresi bunlara el koydu, onları sattı yada kiraladı.”

Tüfekci ek olarak, mülklerin lüks bulunduğunu ve bazılarının senelerdir Arap ve Batı ülkelerinin elçilik ve konsolosluk merkezleri olarak kullanıldığını dile getirdi.

Bu bölgelerin Osmanlı döneminde Kudüs ve Yafa’yı birbirine bağlaması için inşa edilen tren istasyonunun açılmasıyla büyük seviyede canlılık kazandığını aktaran Tüfekci, halihazırda Yahudilerin yaşamış olduğu bu mülklerin çoğunun hala Arap ve Filistin yapısı özelliklerini taşıdığını beyan etti.

Direktör Tüfekci, sözlerine şöyleki devam etti:

“On senelerdir Filistinli ve Arap vatandaşlar mülklerini geri almak için oldukca kere girişimde bulunmuş oldu. Sadece İsrail mahkemeleri tüm bu girişimleri reddetti ve vatandaşların el konulmuş olan kendi mülklerini satın alma girişimleri bile reddedildi.”

Selame Villası

İsrail’de Nekbe öncesi dönemle ilgili araştırmalar icra eden Tel Aviv merkezli sivil cemiyet kuruluşu Zochrot’un yapmış olduğu araştırmaya nazaran Hanna Selame, evinin inşası için mimar olarak Talibiyye’de Filistinli ve Yahudiler için oldukca sayıda evin planını da çizen Macar asıllı Yahudi Mimar Zoltan Shimshon Harmat’ı tercih etti.

Harmat’ın Arap mimarisi özelliklerine nazaran inşa etmiş olduğu söz mevzusu yapıda, 1948 savaşına kadar Hanna Selame ve Müslüman olan eşi yaşıyordu. Nekbe’nin arkasından Selame ve eşi Kudüs’ü terk etmek zorunda kalmış olarak Beyrut’a yerleşti.

Selame’nin evi, ilk öce ABD Büyükelçilinin güvenliğini elde eden ABD askerleri tarafınca kullanıldı. 1950’li yıllarda bu binaya Guatemala Büyükelçiliği taşındı ve 1980’de Tel Aviv’e taşınıncaya kadar söz mevzusu Elçiliğin binası olarak kaldı.

İsrail Devlet Konutları Müdürlüğü, bu villayı 1989’da kiraladı ve 2011’de bina oldukca kattan oluşan bir yapıya dönüştürülerek restore edildi.

Bina, şu anda tadilatta olan İsrail Başbakanlık konutunun yakınında bulunuyor ve İsrail Başbakanı Yair Lapid, Başbakanlık konutundaki tadilat sona erene kadar Selame villasını kullanacak.

Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye, 11 Temmuz’da haftalık kabine toplantısında bu mevzuya değinmiş ve şunları kaydetmişti:

“Filistinli iş adamı yerinden edilmiş Hanna Selame’nin 1932’de Kudüs’te inşa etmiş olduğu evini işgalci İsrail’in hükümet başkanından sahiplerine teslim etmesini talep ediyoruz.”

İsrail hükümetinden Iştiyye’nin talebine ilişkin bir izahat yapılmazken, Zochrot’un araştırmasında villanın ilk sahibinden son bir hatıra olan girişindeki “Villa Selame” yazısının kazınmış olduğu ifade edildi.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin