15.9 C
İstanbul
Salı, 13 Nisan 2021

Parça üretimi hızlandı, Hürjet uçağı montaja hazırlanıyor

Benzer Haberler

Ekrem Buğra
Bilim & Teknoloji Yazarı
Ankara

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ), eleştiri tasarımın tamamlanmasıyla jet eğitim uçağı Hürjet için yoğun şekilde detay parça üretimine geçti, yıl sonunda montaj çalışmalarına başlanması hedefleniyor.

TUSAŞ Eğitim Uçakları Program Müdürü Tuncay Çopur, AA muhabirine, Hürjet’in, Ağustos 2017’de firmanın öz kaynaklarıyla Jet Eğitim Uçağı Geliştirme Projesi olarak başlatıldığını söylemiş oldu.

Nisan 2018’de kavramsal tasarım aktivitelerinin, Temmuz 2019’da ön tasarım faaliyetlerinin, Şubat 2021’de eleştiri tasarım faaliyetlerinin başarıyla sonuçlandırıldığını ifade eden Çopur, tasarım döngülerinin sonuçlanmasıyla üretim faaliyetlerine geçildiğini bildirdi.

İlk detay parçaların ocak ayı itibarıyla üretilmeye başlandığını belirten Çopur, “Eleştiri tasarımın tamamlanmasıyla beraber de yoğun şekilde detay parça üretim faaliyetlerimize başladık. 4 bin 400 civarında detay parça üretimi hedefleniyor. Yüzde 80 yan endüstri, yüzde 20 TUSAŞ’ta üretilecek şekilde planlıyoruz.” dedi.

Jet eğitim uçağı modeline uygun olarak tasarım aktivitelerine devam ettiklerini özetleyen Çopur, uçağın değişik rollerde kullanılabilecek altyapıya haiz bulunduğuna dikkati çekti.

Çopur, şu detayları verdi:

“Mesela halihazırda Türk Yıldızları’nın kullandığı, komutanlarımızın uçtuğu akrotim yerine geçebilecek bir tayyare altyapısına da haizdir. Gene Deniz Kuvvetlerimizin tayyare gemisine inip kalkabilecek altyapıya haizdir ve bununla ilgili Deniz Kuvvetlerimizle görüşmelerimiz devam etmektedir. Halihazırda biz tasarımlarımızı Hava Kuvvetlerimizin gereksinimlerini göz önüne alarak dondurmuş durumdayız. Halihazırda TUSAŞ ve Hava Kuvvetleri pilotlarının görüşleriyle de geliştirme faaliyetlerimize devam ediyoruz. Oldukça kısa vadede haziran ayı itibarıyla tamamen üretimlerimize başlamayı, bu senenin son çeyreğinde montaj faaliyetlerine başlamayı hedefliyoruz. Nihai hedefimiz de belli konfigürasyonda güvenli uçuşumuzu 2022 yılının aralık sonu itibarıyla gerçekleştirmiş olmak. Bu süreçten sonrasında da sertifikasyon faaliyetlerimiz de devam edecek ve bir aksilik eğer olmazsa 2025-2026’da bu ürünümüzü kullanıma sunmayı hedefliyoruz.”

Yurt dışı gereksinimler da düşünüldü

Tuncay Çopur, geliştirme faaliyetlerini sürdürürken bir tek yurt içi değil, yurt dışındaki gereksinimleri da gözettiklerini, internasyonal alanda rekabet edebilecek bir platform ortaya çıkarmaya çalıştıklarını söylemiş oldu.

Çeşitli tanıtım faaliyetlerinde bulunduklarını özetleyen Çopur, tasarım faaliyetlerinin tamamen dondurulmasıyla bu faaliyetlerin hızlanacağını, internasyonal alanda tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine yoğun şekilde devam edeceklerini altını çizdi.

Proje kapsamında 2 değişik prototip üretmeyi hedeflediklerini belirten Çopur, “Nihai montaj faaliyetlerimize bu senenin son çeyreğinde başlayıp 2022 son çeyreğinde de tamamlanmış, yer testlerini icra edebileceğimiz, iniş takımları üstünde olan, motor çalıştırabileceğimiz prototip uçağımızı gösteriyor olacağız. 2022 yılının son çeyreğinde de yer testlerimizi yapmış olup aralık sonu itibarıyla da ilk uçuşumuzu icra etmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.

Değişik görevlere hazırlıklı bir tayyare olacak

Öncelikli hedefin 2025-2030’lu yıllarda ulusal ve internasyonal alanda gereksinim duyulan bir jet eğitim uçağı tasarlayıp üretmek bulunduğunu vurgulayan Çopur, bunun yanında çeşitli rollerde de ihtiyacın karşılanabileceğini değerlendirdiklerini söyledi.

Çopur, şunları kaydetti:

“Bunlardan ilki akrotim ihtiyacını karşılayacak bir tayyare tasarlayabilmek. Devamında çeşitli tatbikatlarda kullanılan karşıt kuvvet uçağı olarak kullanılan bir tayyare versiyonunu da çıkarmayı hedefliyoruz. Paralelde bunların ilerleyen dönemde harbe hazırlığa geçiş aşamasında çeşitli versiyonları da olabilir. İlerleyen süreçte bunlar da gündeme gelebilir. Bu gereksinimleri da ileride karşılayabilecek şekilde altyapımızı olgunlaştırmaya ve potansiyel gereksinimleri toplayıp hepsini mevcut uçakta altyapımıza yansıtmaya çalışıyoruz. Bununla beraber ulusal ve internasyonal alanda eğitim uçağı ihtiyacından harbe hazırlık uçağına geçiş aşamasında bir eğitim ihtiyacını görüyoruz. Bu boşluğu da dolduracak bir platform tasarlayıp üreteceğiz. Ulusal Muharip Tayyare Projesi’nde pilotlarımızın eğitim gereksinimlerini öncesinden karşılayabilecek bir eğitim uçağı tasarlayıp geliştirmeyi ve kullanıma sunmayı hedefliyoruz.”

TCG Anadolu’ya yönelik emek harcamalar

Hürjet’in, Türkiye’nin en büyük harp gemisi olacak TCG Anadolu’ya iniş kalkış yapabilmesine yönelik çalışmalara ilişkin de data veren Çopur, şu şekilde konuştu:

“Deniz Kuvvetleri Komutanlığımızla yaptığımız toplantılarda bu hususu değerlendirdik. Halihazırda bu ihtiyacın karşılanabilmesine yönelik gerek tayyare üstünde gerekse vapur üstünde ne tür sistemlere, revizyonlara gereksinimler var değerlendiriyoruz ve bu iş birliğinin devam etmesi için de bir protokol hazırlığı içindeyiz. Bu protokolümüz kısa sürede imzalanırsa hem tayyare üstü gereksinimlere hem de vapur üstünde ne tür modifikasyonlar yapılması gerektiğine yönelik detay çalışmalarımızı yapmış olup bu tarz şeyleri tasarım faaliyetlerimize yansıtacağız. Şu ana kadar yaptığımız faaliyetlerde uçağımızın da gemiye inip kalkabilecek, operasyonel gereksinimleri karşılayabilecek seviyede bulunduğunu değerlendiriyoruz. Birkaç sistemin entegre edilmesine gerekseme olabilir. Bunu da ilerleyen süreçte detaylı şekilde değerlendirip tasarım faaliyetlerimize yansıtıyor olacağız.”

Uçağın ortalama 14 metre uzunlukta, 4 metre yükseklikte ve 9,5 metre kanat uzunluğunda olmasının hedeflendiğini belirten Çopur, tek motorlu uçağın maksimum hızının 1,3 macha kadar çıkmasını hedeflediklerini, 45 bin feet seviyesinde uçuş gerçekleştirebileceğini öngördüklerini söylemiş oldu.

Tuncay Çopur, uçakta üçer tane kanat altında ve bir tane beden altında olmak suretiyle 7 istasyon bulunduğunu ve bunların değişik amaçlar için kullanılabileceğini dile getirdi.

Mühendislik simülatörüyle tasarım aşamasında gelişiyor

Hürjet Projesi’nde mühendislik simülatöründen de etkin şekilde yararlandıklarını belirten Çopur, sözlerini şu şekilde tamamladı:

“Normalde simülatör denildiğinde insanların aklında uçakların teslim edilmesi sonrasında pilot eğitimlerinde kullanılan simülatörler gelir. Bu 270 aşama simülatörü. Platformumuzu kullanıcı gereksinimlerini dikkate alarak geliştirmek istediğimiz için hem TUSAŞ hem kullanıcı pilotları ile beraber bu simülatörde uçuşlar yaparak uçuş denetim yüzeylerini, manevra kabiliyetlerini ve pilot tayyare arayüzlerini değerlendirerek onların yorumları, gereksinimleri doğrultusunda tasarıma geri dönerek lüzumlu değişimleri yapabiliyoruz.

Kullanıcılardan aldığımız geri beslemeler kimi zaman oldukca geç olabiliyor ve değişimleri tasarımlar donduktan sonrasında uygulamak hem süre hem de maliyet gerektiren şeyler. Bugün itibarıyla bu ihtiyacı tespit edip pilotlarla durumu değerlendirip gerekseme duyulabilecek değişimleri de Hürjet’e yansıtmayı hedefliyoruz. Bu simülatör vasıtasıyla gelebilecek pilot yorumlarını bugün itibarıyla alıp ileride doğabilecek ilave gereksinimleri da şimdiden uçaklarımıza, tasarım süreçlerimize yansıtmayı hedefliyoruz.”

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler