12.5 C
İstanbul
Pazartesi, 12 Nisan 2021

İnsanlığın uzay yolculuğu

Benzer Haberler

Ekrem Buğra
Bilim & Teknoloji Yazarı
Ankara

Gagarin, 12 Nisan 1961’de “Vostok 1” uzay mekiğiyle Dünya yörüngesini turlayarak uzay çağını başlattı. Bu sebeple 12 Nisan, “İnsanlı Uzay Yolculuğu Internasyonal Günü” olarak kutlanıyor.

İlk insanlı seyahat

ABD öncülüğündeki Batı bloku ile Sovyet Toplumcu Cumhuriyetler Birliği (SSCB) öncülüğündeki Doğu bloku arasındaki Soğuk Cenk süresince en büyük rekabet alanlarından biri “uzay” oldu.

ABD ve SSCB arasındaki uzaya uydu gönderme yarışının arkasından iki ülke yörüngede insanlı uzay yolculuğu üstüne çalışmaya başladı.

SSCB, Vostok Programı kapsamında geliştirdiği roket ve kapsülle bir kez daha rakibini geride bıraktı. Rus kozmonot Gagarin, 12 Nisan 1961’de “Vostok 3KA” roketiyle uzaya fırlatılan “Vostok 1” uzay kapsülü içinde Dünya yörüngesinde bir tur attıktan sonrasında Yeryüzü’ne döndü. Vostok 1’in bu seferi, ilk insanlı uzay yolculuğu olurken, Gagarin de uzaya çıkan ilk insan olarak tarihe geçti. Gagari’nin uçuşu 108 dakika sürdü ve 327 kilometre yüksekliğe ulaştı.

Neil Armstrong Ay’a ayak basan ilk insan oldu

ABD Başkanı John F. Kennedy, 12 Eylül 1962’de yapmış olduğu konuşmada, uzay yolculuğunun yeni hedefi olarak Ay’ı işaret etti ve 10 yıl içinde Ay’a insan yollama sözü verdi. ABD bu amaçla ilkin 2 kişilik Gemini uzay mekiğini, arkasından 3 kişilik Apollo uzay mekiğini üretti.

Astronotlar Frank Borman, James Lovell ve William Anders’ı taşıyan “Apollo 8” uzay mekiği, Aralık 1968’de Ay yörüngesini 10 kez katetmeyi başardı. Peşinden 21 Temmuz 1969’da astronotlar Neil Armstrong, Buzz Aldrin ve Michael Collins’i taşıyan “Apollo 11” mekiği Ay yüzeyine iniş yapmış oldu. Neil Armstrong, bu sefer esnasında Ay’a ayak basan ilk insan oldu.

Ay’a ayak basarken Armstrong’un kullandığı “Benim için ufak, insanlık için büyük bir adım” sözü tarihe geçti.

Armstrong ve onun arkasından yüzeye adım atan Aldrin’den sonrasında ABD 1972’ye kadar Ay yüzeyine 10 astronot daha çıkardı.

ABD-Sovyetler ortak uzay yolculuğu

ABD’nin Ay’a insan göndermesi uzay rekabetini yavaşlattı. İki güç, birçok kez Ay yörüngesine insan gönderdi.

ABD’ye ilişik Apollo mekiği ile Rus Soyuz 19 mekiği 1975’te uzayda birbirine kenetlendi. İki ülke astronotları diplomatik çabalara simgesel bir jestle katkıda bulunmak için uzayda el sıkıştı.

Çin, ilk insanlı uzay yolculuğunu 2003’te gerçekleştirmiş oldu

Çin ilk kez 1967 senesinde Devlet Başkanı Mao Zedung ve Başbakan Zu Enlai döneminde insanlı uzay yolculuğu yapma sonucu aldı. ABD’nin Gemini mekiğinden kopya edilerek 1970’lerde meydana getirilen Shuguang uzay aracı başarısız oldu. Çin, seneler sonrasında Rusya’nın Soyuz mekiğini örnek alan Shenzhou mekiğini geliştirdi.

Çinli taykonot Yang Liwei, 15 Ekim 2003’te Shenzhou 5 mekiğiyle uzayda 21 saat uçarak ülkesinin ilk insanlı uzay yolculuğunu gerçekleştirmiş oldu.

SpaceX’in ilk insanlı uçuş denemesi

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Apollo programının sırasıyla Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis ve Endeavour uzay mekiği programlarını sürdürdükten sonrasında 2011 senesinde, kamu kaynaklarıyla yürütülen tüm insanlı uçuş programlarına son vererek bu alanda {özel sektör} girişimlerini teşvik etmeye başladı.

ABD hükümeti, aynı yıl, iş dünyasını dış uzay çalışmalarına dahil etme sonucu alarak, NASA “Ticari Mürettebat Geliştirme Programını” hayata geçirdi.

NASA, başka bir ülkeye olan bağımlılığını sona erdirmek ve insanlı uzay uçuşlarını ABD’ye geri getirmek için {özel sektör} ile emek harcama sonucu arkasından, SpaceX ve Boeing ile sözleşmeler imzalandı. NASA, “Crew Dragon”un geliştirilmesi için SpaceX’e 3,1 milyar dolar, Boeing’e “CST-100 Starliner” için 4,8 milyar dolar ödeme yapmış oldu.

SpaceX, 30 Mayıs 2020’de ABD’nin Florida eyaletinde bulunan Kennedy Uzay Merkezi’nden “Crew Dragon” adlı uzay aracını 2 astronot ile başarı göstermiş şekilde uzaya gönderdi. SpaceX, bu başarı göstermiş fırlatma ile uzaya ilk kere insanlı uçuş gerçekleştirirken, tarihte ilk kez hususi bir şirket uzaya insan yollamış oldu.

Başarı ile gerçekleşen zamanı insanlı fırlatılış ve tekrardan kullanılır roketle meydana getirilen uzaya seyahat neticesinde, NASA’nın dünya yörüngesinde bulunan Internasyonal Uzay İstasyonu’na astronot göndermek için her seferinde Rusya’ya koltuk başına ödediği ortalama 85 milyon dolarlık harcamadan kurtulmasının da yolu açılmış oldu.

NASA, 2024’e kadar Ay’a iki astronot göndermeyi hedefliyor

NASA, Yunan Ay tanrıçası “Artemis”in adında olan bulgu görevi kapsamında 2024 yılına kadar Ay yüzeyine bir adam ve bir bayan astronot göndermeyi planladığını deklare etti.

NASA, Mart 2021’de Ay seferleri için kullanmayı organize ettiği roket motorunun testini tamamladı.

NASA’nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi program müdürü John Honeycutt, Ay seferleri için kullanılacak roket motorunun testinin ABD’nin Mississippi eyaletindeki Stennis Uzay Merkezi’nde başarı göstermiş bir halde tamamlandığını bildirdi.

SLS roketinin, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’ne gönderilmesi ve hemen sonra da Orion uzay aracına entegre edilmesi umut ediliyor.

2028’e kadar sürmesi planlanan seferlerin arkasından Ay yörüngesinde uzay istasyonu kurulması ve burayı basamak olarak kullanarak Mars’a insanlı seferler düzenlenmesi hedefleniyor.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girin!
Buraya adınızı girin

Son Gelişmeler

Benzer Haberler