|
Menkul sermaye iratlarının beyanı [13.03.2010]
Gelir vergisi beyanname verme döneminin içinde bulunduğumuz bu günlerde geçen hafta gayrımenkul sermaye iratlarının ve özellikle kira gelirlerinin vergilendirilmesi üzerinde durmuştuk. Bu hafta yine çok sorulan bir konu olan menkul sermaye iratlarının beyanı üzerinde duracağız.
Öncelikle 2009 senesinde elde edilen bazı gelirler için beyanname verilmesi gerekmemektedir. Bununla birlikte diğer gelirleri için beyanname vermek zorunda olan mükellefler aşağıdaki gelirleri yine de beyannameye dahil etmeyeceklerdir. Bunlar:
• Gelir Vergisi Kanununun geçici 67. maddesi kapsamında vergi kesintisine tabi
tutulmuş olan mevduat faizleri, özel finans kurumlarınca (katılım bankaları) kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları, repo kazançları,
• Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri
tarafından yapılan ödemeler,
• Kurumlar vergisi mükelleflerince 31.12.1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren
hesap dönemlerinde elde edilen kazançların dağıtımı halinde, gerçek kişilerce elde
edilen kar payları,
• Kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle gerçekleştirdikleri kar dağıtım
işlemlerinde gerçek kişi ortaklarca elde edilen kar payları.
Bu çerçevede üzerinde durulması gereken bir başka durum kanun kapsamında dikkate alınması gereken 1.070 TL tutarındaki beyan sınırıdır. Aşağıda belirtilecek olan gelirler bu sınırı aşmıyorsa beyan edilmeyeceklerdir. Bunlar:
• Kıyı (off-shore) bankacılığından elde edilen faiz gelirleri,
• Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satısından elde edilen
bedeller (31.12.2005 tarihinden önce ihraç/iktisap edilenler),
• İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar,
• Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri,
• Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları,
• Her çeşit alacak faizleri.
Bütün bunların yanında gelir vergisi kanunu kapsamında dikkate alınması gereken 22.000 TL sınırı bulunmaktadır. Bazı gelirler indirim ve istisna tutarları uygulandıktan sonra bu sınırı aşmıyorsa beyan edilmeleri gerekmez. Bunlar:
• 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan her çeşit tahvil ve hazine bonosu faizleri,
• Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler ile tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları.
Yukarıda yaptığımız açıklamalarda 2009 senesinde uygulanacak % 16,7 oranındaki indirimin hangi gelirlere uygulanacağının da belirtilmesi gerekmektedir. Bunlar 1.1.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanunu m. 75(2)(5)’de sayılan her nevi tahvil ve hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerdir. Bu kapsamda, beyanı gereken başka bir gelirin bulunmaması halinde, indirim oranı uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının toplamı 26.410,56 TL sınırını aşmıyorsa yıllık beyanname verilmeyecektir. Ayrıca her nevi alacak faizleri ile ticari isletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanmayacaktır.
Bir başka üzerinde durulması gereken alan kâr paylarının beyanıdır. Bunlar:
• Her nev’i hisse senetlerinin kar payları,
• İştirak hisselerinden doğan kazançlar,
• Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar paylarıdır.
Bu gelirleri tam mükellef kurumlardan elde edenler bakımından sözkonusu gelirlerin yarısı gelir vergisinden istisna edilecek olup, kalan tutar vergiye tabi gelir olacaktır. Bu rakam eğer o kişinin beyana tabi başka bir geliri yoksa 22.000 TL sınırının aşılıp aşılmamasına göre beyan edilecektir. Beyan edilen kar payına göre hesaplanacak gelir vergisinden, kurum bünyesinde yapılan %15 vergi stopajı mahsup edilecektir. Kurumların 31.12.1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri kazançlarını dağıtmaları halinde, bunların tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.
Bir başka husus devlet tahvili, hazine bonosu ve eurobondlardan elde edilen gelirlerdir. Burada ihraç tarihi önem kazanmaktadır. Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu’nun TL cinsinden faiz geliri ihraç tarihi 1.1.2006’dan önce olanlar bakımından % 16,7 oranında indirim uygulandıktan sonra kalan tutar 22.000 TL sınırını aşıyorsa beyan edilecektir. Bu tarihten sonra olanlar geçici 67. madde kapsamında stopaja tabi olduğundan beyan edilmeyecektir. Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu’nun dövize, altına veya başka bir değere endeksli faiz geliri bakımından ihraç tarihi 1.1.2006’dan önce olanlar 22.000 TL sınırını aşıyorsa beyan edilecektir. Bu tarihten sonra olanlar geçici 67. madde kapsamında stopaja tabi olduğundan beyan edilmeyecektir. Eurobond faiz geliri ise 22.000 TL sınırını aşıyorsa beyan edilecektir.
Prof. Dr. Hakan Uzelturk
hakan.uzelturk@6news.com.tr
Yazarın diğer makaleleri:
* The views represented in this article are solely those of the author. 6News is not responsible for the content of this article.
|
Istanbul |
 |
|
25°C Partly Sunny |
|
|